Elektriciteit in 'Een nieuwe tijd'. Wederopbouw in de Achterhoek

U bekijkt een pagina uit het archief 15-10-2019

We kennen ze allemaal wel, de transformator huisjes aan de kant van de weg. Deze voorzien onze huishoudens al decennialang van stroom. We zouden bijna vergeten dat het niet altijd zo is geweest! Ten tijde van de Tweede Wereldoorlog waren grote delen van het platteland nog niet aangesloten op het elektriciteitsnet. Door gebrek aan kolen en koper in de oorlog werd de elektriciteitsvoorziening gehinderd. Ook andere factoren speelden een rol, kan een tijdgenoot zich nog herinneren: ‘’Stroom is hier pas heel laat, ik dacht zo rond 1955, gekomen. We woonden in de zogenaamde onrendabele gebieden.’’

De wederopbouwperiode was een dynamische tijd voor Bronckhorst. Het gebied kende en kent nog steeds een sterk agrarisch karakter. Schade als gevolg van de oorlog werd hersteld en daarnaast mocht er ‘nooit meer honger’ zijn. Om de agrarische productie te vergroten, werd gedurende de jaren vijftig versnipperde landbouwgrond heringedeeld tot grote kavels. Ook werd het kabelnet uitgebreid door de Provinciale Geldersche Electriciteits-Maatschappij, of PGEM. Stroom voor iedereen! ‘’Ik weet het nog goed toen de elektriciteit kwam. Nou, ik ging het hele huis door, aan, uit, aan, uit!.’’

De PGEM huisjes die we nog steeds overal tegenkomen, zijn hier een directe verwijzing naar. Het zijn traditionalistisch vormgegeven, in ambachtelijke materialen opgetrokken, gebouwtjes daterend uit de nadagen van een tijdvak waarin de PGEM gerenommeerde architecten aantrok voor haar expressieve gebouwen. Het zijn waardevolle herinneringen aan de elektrificatie van het platteland en daarmee de komst van een nieuwe tijd.