Nieuw afvalbeleid: uitgebreide service blijft, vastrecht gaat omhoog

Op 14 juli 2020 stemden b en w in met een nieuw afval- en grondstoffenplan. In het nieuwe plan blijft het huidige servicepakket vrijwel gelijk. Hiermee kunnen inwoners hun afval gescheiden aan blijven bieden, zodat het gerecycled kan worden tot nieuwe grondstoffen en producten. Belangrijk voor een duurzame toekomst, waarin we zuinig moeten zijn op grondstoffen. Uitgangspunt van het plan is ook een kostendekkende afvalstoffenheffing. De kosten voor afvalverwerking in Bronckhorst zijn gemiddeld maar de inkomsten te laag, waardoor er jaarlijks een tekort is. Door de kosten voornamelijk te dekken uit een verhoogd vastrecht (met 85 euro) voor ieder huishouden verwachten b en w in 2021 de kosten te kunnen betalen uit de heffing.

Raad beslist in september

Inwoners van Bronckhorst zijn een koploper in afvalscheiding in Nederland. Belangrijk voor een duurzame toekomst, waarin we zuinig moeten zijn op grondstoffen, zo stellen b en w. Het nieuwe plan werkt toe naar 30kg restafval per inwoner (nu is dat ± 50kg) in 2025, wat aansluit bij de landelijke afvaldoelen. Ander belangrijk uitgangspunt van het plan is een kostendekkende afvalstoffenheffing. Uit onderzoek is gebleken dat de kosten voor afvalverwerking in Bronckhorst gemiddeld zijn, maar onze inkomsten structureel te laag. Dit komt onder andere doordat per 1 januari 2020 veel minder mensen kozen voor een grijze container aan huis dan verwacht en de inkomsten uit het vermarkten van afval nagenoeg opgedroogd zijn. Door de afvalkosten te dekken uit een verhoging van het vastrecht gaan b en w er vanuit in 2021 alle kosten te kunnen betalen uit de afvalstoffenheffing. Verder wil de gemeente zich inzetten om samen met inwoners de kwaliteit van het afval te verbeteren, zodat nog beter gerecycled kan worden. De gemeenteraad beslist in september over het nieuwe afval- en grondstoffenplan en de tarieven voor 2021. Eind 2020 worden inwoners persoonlijk geïnformeerd over de wijzigingen en wat deze voor hen betekenen.

Uitgebreide servicepakket blijft

In het nieuwe afval- en grondstoffenplan blijft een uitgebreid servicepakket voor de afvalinzameling bestaan. De inzameling van de gft-container, PMD, oud papier en de BEST-tas aan huis blijft zoals het nu is. De brengpunten in Doesburg, Doetinchem en Zutphen blijven ook. Datzelfde geldt voor de bladkorven. Verder wordt de inzet van de zorgcontainer voortgezet, voor inwoners met (extra) medisch afval of mensen die hun restafval niet zelf kunnen wegbrengen. 

De voorwaarden voor het toekennen van de zorgcontainer worden in 2021 wel geëvalueerd. Voor inwoners met een inkomen rond bijstandsniveau blijft de kwijtscheldingsregeling. Wat verandert is dat in principe iedereen zijn grijze afval naar een ondergrondse container in de buurt brengt. Dit bespaart inzamelingskosten. Nu hebben nog ca. 550 huishoudens een grijze container die tegen een extra tarief aan huis wordt opgehaald. Hiermee willen b en w per 2021 stoppen. Het voorstel is ook om de luier- en incontinentiemateriaalinzameling bij de milieuparkjes te stoppen. Hiervoor is de verwerkings-methode nog onvoldoende. Mocht er de komende jaren een goede circulaire verwerkingsmethode komen, dan kan de inzameling redelijk eenvoudig worden hersteld. Wethouder Paul Hofman van afval: “Op het grootste deel van de afvalverwerkingskosten hebben we een beperkte invloed. Het servicepakket is wel een keuze. Wij kiezen ervoor een uitgebreid servicepakket aan te bieden, waarmee wij zeer milieuvriendelijk kunnen blijven inzamelen en service en gemak blijven bieden aan inwoners. Jong en oud.”

Tekort op de afvalbegroting

De laatste jaren heeft Bronckhorst jaarlijks een tekort van ruim 1 miljoen euro op de afvalstoffenheffing. Dit passen we bij uit de algemene reserves, maar daar kunnen we niet mee doorgaan. Het tekort wordt onder meer veroorzaakt doordat de inkomsten uit het variabele tarief lager zijn dan waarop we rekenden. Dit ontstond doordat veel minder inwoners dan gedacht in 2020 hun grijze container behielden en aanbieden. Daarnaast zijn er de steeds oplopende kosten voor de verwerking van grijs afval en grondstoffen en de dalende inkomsten uit het vermarkten van grondstoffen. Waar voorheen bijvoorbeeld de verkoop van ingezameld oud papier en textiel inkomsten opleverden, is dat nu bijna nihil, onder meer doordat afval niet meer naar China geëxporteerd kan worden. Met deze kostenverhogingen en dalende opbrengsten worden ook veel andere gemeenten geconfronteerd. Het vormt het grootste deel van ons tekort. B en w willen de inkomsten en uitgaven in evenwicht brengen door het vastrecht te verhogen van 116 euro (in 2020) naar ± 200 euro (in 2021).

Onderzoek naar kosten inzamelen en verwerken afval

Uit een feitenonderzoek dat b en w onlangs op verzoek van de raad deden, bleek dat de kosten die we in Bronckhorst maken voor afvalinzameling reëel zijn en overeenkomen met de kosten in vergelijkbare gemeenten. Als het gaat om de opbrengst voor het milieu (er wordt veel afval gescheiden door inwoners) en de geboden service dan scoren we beter dan vergelijkbare gemeenten. Door de vele scheidingsmogelijkheden en de grootte van Bronckhorst zijn de inzamelkosten gemiddeld hoger dan die van vergelijkbare gemeenten. Daar staat tegenover dat de verwerkingskosten voor het grijze afval lager zijn dan gemiddeld, omdat inwoners door goede scheiding minder afval produceren.

Kwaliteit afval kan beter

Een ander doel van het nieuwe afval- en grondstoffenplan is het verder verbeteren van de kwaliteit van het ingeleverde PMD en gft. Nog regelmatig wordt hierin afval aangetroffen dat er niet in hoort. En dat is kostbaar om opnieuw te scheiden of kan helemaal niet gebruikt worden. De komende tijd maken de gemeente en Circulus-Berkel hiervoor een uitvoeringsplan. Ook het verder terugdringen van het grondstoffengebruik is een speerpunt. Hiervoor volgen we onder andere landelijke campagnes.

Totstandkoming plan

Voor het maken van de keuzes in het afval- en grondstoffenplan onderzochten b en w onder meer verschillende scenario’s voor afvalinzameling met bijbehorende milieudoelen. Ook gebruikten zij de uitkomsten van onderzoeken naar afvalinzameling via ons inwonerpanel in 2018 en 2019, landelijke en regionale afvalonderzoeken en er waren interviews met verschillende experts en betrokken inwoners die al eerder over afval en grondstoffen meedachten.

NB in de bijlage treft u een infographic waarin u bovenstaande in 1 oogopslag verbeeld ziet.