De toekomst van de IJssel

In de komende jaren worden diverse projecten in de uiterwaarden van de rivier de IJssel uitgevoerd en voorbereid. Soms is het effect daarvan direct zichtbaar, soms pas op langere termijn. 

Geschiedenis van de IJssel

Het westelijk deel van onze gemeente dankt zijn ontstaan aan de rivier de IJssel. Het rivierengebied was en is nog steeds volop in beweging. Waar het land vroeger tot in de jaren ’50 's winters regelmatig onder water stond, kan de IJssel in droge zomers juist zo laag staan dat scheepvaart nauwelijks mogelijk is. De IJssel is een belangrijke waterader en draagt bij aan de watervoorziening van Noordoost Nederland. De uiterwaarden werden vroeger gebruikt voor de winning van klei en zand en zijn nu waardevolle natuur. De rivier oefent een grote aantrekkingskracht uit op recreanten. En hoewel de chemische waterkwaliteit van de IJssel de afgelopen jaren sterk is verbeterd, ligt er nog een mooie uitdaging om ook de ecologische kwaliteit verder te versterken. 

Aanleg geulen voor verbeteren waterkwaliteit

Rijkswaterstaat (RWS) wil op drie plekken in de uiterwaarden van de gemeente (neven)geulen aanleggen, onder meer om te kunnen voldoen aan de Kaderrichtlijn Water. Deze richtlijn is bedoeld om de chemische en ecologische waterkwaliteit te verbeteren. Langs de IJssel dragen de nevengeulen straks bij aan herstel van de natuurlijke leefomgeving voor planten en dieren. De eerste stappen zijn al gezet: van twee plannen liggen de voorlopige ontwerpen klaar en het derde is bijna afgerond. Het Waterschap en de gemeente hebben (gebieds)kennis gedeeld met RWS en blijven nauw betrokken bij de ontwikkelingen. Als alles volgens planning verloopt, gaan de werkzaamheden in 2027 van start. De drie plekken waar de nevengeulen komen zijn:

  • Olburgsche Waard
  • Bronckhorsterwaarden
  • Spaensweerd

Meer informatie: Leven in en om de IJssel | Samenwerken aan Riviernatuur 

Verondiepen zandwinplassen

In het verleden is op verschillende plekke in de gemeente zand en grind gewonnen. Langs de IJssel ontstonden daardoor meerdere diepe plassen. De plassen hebben vanwege hun grote diepte en steile oevers vaak beperkte natuurwaarde. Door de plassen op te vullen en de oevers geleidelijker te maken, ontstaat juist weer ruimte voor rijke natuur. Voor het verondiepen wordt grond gebruikt die vrijkomt bij projecten, zoals het graven van de nevengeulen. Een mooie manier om werk met werk te maken. Gebiedsontwikkelaar K3 werkt, in opdracht van de grondeigenaar, aan plannen voor het verondiepen van het Gat Kraaijenvanger. De gemeente is hierover geïnformeerd. Op 15 april 2026 organiseerde K3 een inloopbijeenkomst om inwoners bij te praten over het inrichtingsplan. De aanvoer van grond kan per schip of per vrachtwagen plaatsvinden;  hierover wordt in de tweede helft van 2026 meer duidelijkheid verwacht. De verondieping vindt plaats op twee locaties:

  • Gat Kraaijenvanger  
  • Plas ten zuiden van Olburgen (lopend project)

Meer informatie: Put Kraaijenvanger - Olburgen | K3 

Bescherming tegen hoogwater  

Door klimaatverandering krijgen we steeds vaker te maken met hoge waterstanden in de rivier. Dat vraagt om een toekomstbestendige aanpak. Het waterschap werkt er continu aan om de dijken in goede conditie te houden en waar nodig te versterken. Deze maatregelen maken deel uit van het Hoogwaterbeschermingsprogramma Over HWBP | Hoogwaterbeschermingsprogramma.

Op dit moment werkt Waterschap Rijn en IJssel aan de verdere uitwerking van plannen om drie kilometer dijk te versterken op het traject Zutphen-Den Elter. In 2025 is hiervoor al een belangrijkje stap gezet met het vaststellen van het voorkeursalternatief. In 2028 verwacht het waterschap te starten met de uitvoering.

Waterveiligheid lange termijn, zoetwatervoorziening en bevaarbaarheid IJssel

Nederland werkt hard aan een veilige en toekomstbestendige waterhuishouding. Binnen het nationale Deltaprogramma bundelen het Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen, Rijkswaterstaat en maatschappelijke organisaties hun krachten. Samen zorgen zij ervoor dat we ook in de toekomst beschermd zijn tegen overstromingen en beschikken over voldoende zoet water. Zo bouwen we stap voor stap aan een klimaatbestendig en waterrobuust Nederland.  

Speciaal voor het rivierengebied werken partners binnen Deltaprogramma Rijn intensief samen aan een toekomstbestendige IJssel, Waal en Nederrijn-Lek. Daarbij kijken we ver vooruit, tot 2100 en verder. Dat helpt om nu al slimme keuzes te maken voor de korte termijn, zodat we goed voorbereid zijn op extremer weer, zoals vaker wateroverlast en droogte. Tegelijkertijd denken we na over hoe we de beschikbare ruimte zo goed mogelijk kunnen benutten. Deze toekomstblik vormt de basis voor het Regionaal Perspectief Rijngebied. In het voorjaar van 2026 is hiervan het eerste deel vastgesteld. Hierin zijn de belangrijkste opgaven in beeld gebracht en toegelicht. In een tweede deel volgt verdere verdieping. Dit levert waardevolle input voor landelijke programma's zoals Ruimte voor de Rivier 2.0 en de herijking van het Deltaprogramma.

Binnen Ruimte voor de Rivier 2.0 onderzoekt het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat waar in de toekomst extra ruimte nodig is voor de veilige afvoer van hoogwater en welke maatregelen nodig zijn om bodemerosie tegen te gaan. Er zijn verschillende scenario’s opgesteld, die op dit moment worden doorgerekend en verder uitgewerkt. Veel hangt af van de keuzes die worden gemaakt in het Deltaprogramma Rijn en Maas. Eind 2026 worden de gebieden waar de rivier mogelijk meer ruimte nodig heeft opgenomen in het Nationaal Waterprogramma. Daarna volgt, samen met onder andere gemeenten, een verdere uitwerking van de exacte begrenzing. Deze wordt naar verwachting in 2028 definitief vastgelegd. Ook wordt nog duidelijker gemaakt wat dit concreet betekent voor het gebruik van deze gebieden.  
 

Artikelen

Rol van de gemeente

Het initiatief voor deze projecten ligt bij andere organisaties. De rol van de gemeente verschilt per project, afhankelijk van de locatie en type project. Soms hebben we alleen een toetsende rol. Wij vinden het belangrijk onze inwoners te informeren over wat er speelt langs de IJssel. In het najaar van 2026 organiseren we daarom een informatiebijeenkomst voor inwoners uit het gebied langs de IJssel.