Veel gestelde vragen energie

Nederland werkt aan een duurzame toekomst. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat er in 2030 35 terawattuur (TWh) aan duurzame elektriciteit wordt opgewekt met zon en wind. Om dit doel te halen, maken de 30 energieregio’s ieder een Regionale Energiestrategie (RES).

De RES Achterhoek is een samenwerking van de acht Achterhoekse gemeenten, de provincie Gelderland, Waterschap Rijn en IJssel en netbeheerder Liander. Samen maken zij afspraken over het opwekken van duurzame elektriciteit met zon en wind.

Het motto is ‘Samen d’r an’. Dit betekent samenwerken met aandacht voor inwoners, ondernemers en de leefomgeving. De partners werken vanuit vier kernwaarden:

• samenwerken
• doelgericht werken
• zoeken naar oplossingen waar iedereen voordeel bij heeft
• de ambitie om de Achterhoek in 2030 energieneutraal te maken

Deze ambitie bestaat al langer en is vastgelegd in het Akkoord van Groenlo en de Regionale Uitvoeringsagenda Achterhoek (RUA) uit 2016. Sindsdien zijn er al verschillende projecten uitgevoerd en staan er nieuwe plannen op de agenda.

Meer informatie vindt u op www.resachterhoek.nl.

B en w stemmen in met de RES 2.0 omdat hiermee bestaande regionale afspraken worden uitgewerkt zonder de ambitie te verhogen. De RES biedt duidelijkheid richting het Rijk en netbeheerders, ondersteunt samenwerking in de regio en laat ruimte voor zorgvuldige lokale besluitvorming.

De provincie Gelderland onderzoekt momenteel de mogelijkheden kernenergie in te zetten voor de toekomstige verduurzaming van de opwek van elektriciteit. Zij kijken hiervoor naar de zogenaamde Small Modular Reactors (SMR’s). Dit zijn kleine kerncentrales.

De provincie wil voor 2027 twee gebieden in de provincie Gelderland kunnen aanwijzen om de realisatie van SMR’s verder te onderzoeken. Op de website van de provincie Gelderland kun u hier meer over lezen.

Op basis van een studie door adviesbureau Pallas, geeft de provincie Gelderland aan dat vier gebieden mogelijk geschikt zijn voor verder onderzoek naar de realisatie van een SMR. Het gaat om:

1. Arnhem-Nijmegen
2. Rivierenland
3. IJssel - Zuid
4. Randmeren

Gebied 3 ‘IJssel – Zuid’ valt deels in de gemeente Bronckhorst. In dit gebied vallen ook de gemeenten Doesburg, Rheden, Brummen en Zutphen.

U kunt het onderzoek downloaden en bekijken via de website van provincie.

Nee, lopende energieprojecten in onze gemeente zijn onderdeel van afspraken binnen de Regionale Energiestrategie (RES). Dit is een opgave die vóór 2030 gerealiseerd moet zijn. De mogelijke inzet van kernenergie in Gelderland gaat over de verduurzamingsopgave ná 2030.

Het is op dit moment nog onduidelijk welk vervolgonderzoek de provincie gaat uitvoeren en wanneer zij dit willen doen.

De gemeente Bronckhorst voert op dit moment overleg met de andere gemeenten in gebied 3 en gaat met de provincie in gesprek. Wanneer hierover meer bekend is, kunt u op deze pagina meer informatie vinden.

Op basis van de beschikbare informatie kunnen wij niet akkoord gaan met de komst van een SMR in onze gemeente.

Het elektriciteitsnet is op veel plekken overbelast. Dit noemen we ‘netcongestie’. Op verschillende plekken in Nederland heeft het net onvoldoende capaciteit om de elektriciteit te vervoeren. Netbeheerder TenneT werkt hieraan, maar door lange procedures voor locaties en vergunningen heeft dit veel tijd nodig. Als meer en meer mensen een warmtepomp of elektrische auto aanschaffen en die op piekuren aanzetten, lopen we het risico dat we het net overbelasten.

Bij overbelasting van het net zou alle stroom tijdelijk uit kunnen vallen. Dit heeft ernstige gevolgen, denk aan: het uitvallen van communicatie (geen internet, telefoons doen het niet meer), chaos op de weg (verkeerslichten vallen uit) en uitval van verwarming, liften, pinautomaten, kassa’s en ziekenhuizen. Bij teruglevering van stroom aan het net gaat de omvormer automatisch veilig uit als de spanning te hoog wordt. Op dat moment levert het zonnepaneel echter niets op.

Netbeheerder TenneT geeft aan dat in FGU-gebied (Flevoland, Gelderland en Utrecht) een urgent overbelastingsprobleem is. Dankzij een intensieve gezamenlijke crisisaanpak met het Rijk, de netbeheerders en de provincies Flevoland en Utrecht is een directe aansluitstop in Gelderland voorlopig voorkomen. Elk half jaar wordt opnieuw bekeken hoe groot het probleem is. Wat dit betekent voor woningbouw en stroom voor inwoners en ondernemers moeten we afwachten. Het stoomnet is met name in de piek (16 -21 uur) zwaar belast. Buiten de piek is er vaak nog veel ruimte op het net. Iedereen kan dus helpen door zijn/haar stroomverbruik te verplaatsen naar momenten buiten de piek. Er wordt onderzocht of er op gerichte plekken extra capaciteit kan worden toegevoegd met grote batterijen of met aggregaten zodat de netbeheerder pieken kan afvlakken.

Door de netcongestie zijn nieuwe grootverbruik aansluitingen of verzwaringen niet mogelijk tot 2033. Aanvragen staan allemaal op een wachtlijst. Nieuwe kleinverbruik-aansluitingen of -verzwaringen tot 3x80 Ampère komen vanaf 1 juli 2026 ook op een wachtlijst. Dit betekent dat alle nieuwe initiatieven tot 2033 op slot zitten. Alle woningbouwinitiatieven van Gelderland (waaronder die van Bronckhorst) zijn in beeld bij Liander. Die kunnen op dit moment nog worden aangesloten. Maar dit geldt niet voor nieuwe woonwijken, industrieterreinen, zonneparken of windparken. Bedrijven op bedrijventerreinen zoeken inmiddels naar oplossingen in bijvoorbeeld energiehubs. Binnen zo'n hub kunnen ze slimmer omgaan met de beschikbare stroom, waardoor er toch nog wat mogelijkheden zijn. Als er regels komen voor slim laden of het slim gebruiken van de warmtepomp, zodat de spits op het stroomnet gemeden wordt, dan komt er wellicht ook weer wat ruimte op het net. 

Het probleem van netcongestie ligt bij de netbeheerders. Wij kunnen als gemeente alleen de urgentie van uitbreiding aangeven, wat we ook doen. Wel komt er een aanpak vanuit de provincie. Dat volgen we op de voet en waar mogelijk sluiten we aan, zodat inwoners en bedrijven stroom blijven houden.

Allereerst: stroom die je niet verbruikt hoef je ook niet te vervoeren. Isoleren van je woning blijft dus enorm belangrijk als voorbereiding op de aanschaf van een warmtepomp.  Daarnaast kijken netbeheerder, provincie en gemeenten samen naar mogelijkheden voor lokale opslag van energie (lokale batterijen of waterstof) en voor het spreiden van stroomverbruik over de dag om zo piekmomenten te voorkomen. Of door verbruik te stimuleren op momenten dat er veel aanbod is doordat het bijvoorbeeld lekker waait of de zon goed schijnt. Zogenaamde Lokale energiesystemen of Energiehubs zijn wellicht het antwoord op de knelpunten waar we op dit moment tegenaan lopen. Zij geven richting aan de manier waarop we in de toekomst naar energie moeten gaan kijken. In een slim energienet word je thuis beloond om op bepaalde momenten je warmtepomp aan te zetten en warm water te maken voor de boiler of je elektrische auto op te laden en op andere momenten juist niet. Toekomstige auto’s kunnen mogelijk zelfs als batterij dienen waarmee je op een goed moment terug kunt leveren aan het net. Zo kunnen we samen het net ontlasten.

Zeker, verduurzaming blijft altijd goed. Het gaat er om de pieken uit de belasting van het net te krijgen of de pieken van de opwek juist slim te gebruiken. We moeten dus kritisch kijken naar de momenten waarop we stroom gebruiken en leveren. Als we daar meer balans in kunnen krijgen gebruiken we de capaciteit van het net optimaal. Een mix van verschillende energiebronnen maakt ons onafhankelijker en balanceert ook het net. Als de zon niet schijnt waait het vaak en andersom. Het is slim om te isoleren en te besparen op energieverbruik. Als je naar een elektrische oplossing gaat, kan een hybride warmtepomp voor de komende 10 jaar een goede oplossing zijn. Bij zware netbelasting kan deze op gas functioneren. Hetzelfde geldt voor elektrische auto’s. Als ze slim geladen kunnen worden en als de accu kan worden ingezet is het een optie die auto in te zetten. Ook thuisbatterijen ontlasten het net mogelijk en er zijn oplossingen die zelfs noodstroom leveren bij stroomuitval op het net. Raadpleeg jouw installateur voor meer advies.

De gemeente Bronckhorst heeft de ambitie om in 2030 energieneutraal te zijn. Dit betekent dat we net zoveel duurzame energie zelf opwekken als dat we in totaal aan energie verbruiken. Alle energie (voor stroom, warmte en beweging) wekken we dan op uit duurzame bronnen.

Deze energie-opgave vraagt om samen en daadkrachtig aan de slag te gaan. De Verrijkte Routekaart Energieneutraal Bronckhorst 2030 is hierbij onze basis voor lokale projecten.

Om te helpen bij het zoeken naar een goede balans tussen het besparen en het opwekken van energie is voor Bronckhorst een energiemix opgesteld.

We hebben een energiedashboard ontwikkeld dat laat zien waar Bronckhorst staat op weg naar ‘energieneutraal in 2030’. Het biedt op een eenvoudige manier direct inzicht in verschillende aspecten. Denk aan: duurzame opwek, verbruik en besparing, en mobiliteit.

De gemeente geeft het duurzame voorbeeld door zelf stappen te zetten naar een energieneutraal Bronckhorst. De gemeente is als organisatie gecertificeerd op niveau 3 van de CO2-prestatieladder. De CO2-prestatieladder helpt de gemeente bij het verkleinen van haar eigen CO2-voetafdruk.

We moeten het samen doen. De energietransitie is een grote opgave en hangt samen met andere veranderingen, zoals landbouw, landschap, veranderende woonbehoefte, mobiliteit, leefbaarheid en meer. Het raakt daarom alle inwoners van Bronckhorst.

Samen ambities vertalen naar ‘gewoon doen’ vraagt lef en zorgvuldigheid. Participatie is van groot belang. Duurzame maatregelen moeten voor iedereen haalbaar en betaalbaar zijn, zodat ook iedereen echt mee kan doen.

De gemeente stelt in de Verrijkte Routekaart Bronckhorst Energieneutraal 2030 hoge eisen aan participatie en lokaal eigenaarschap. Het grote aantal energiecoöperaties in Bronckhorst speelt een cruciale rol in de uitvoering.

Als gemeente geven we zelf het goede voorbeeld, informeren, inspireren, faciliteren en stimuleren we. Het platform ‘Op Morgen’ bouwen we uit. We stimuleren de betrokkenheid van inwoners bij de energie-opgave (eventueel via een wijk-aanpak) en ondersteunen lokale energie-initiatieven pro-actief. Zie ook de Participatiehandreiking.

De routekaart zet in op besparing en de omslag naar duurzame energie. Het doel is ook uiteindelijk om te verwarmen zonder aardgas. In alle buurten en wijken, voor alle woningen en gebouwen, zal in de komende jaren deze overgang worden gemaakt.

In het Klimaatakkoord is opgenomen dat gemeenten in 2021 duidelijk moeten maken wanneer wijken volledig aardgasvrij worden en welke alternatieven mogelijk zijn. Met de Startnotitie – Bronckhorst aardgasvrij zijn we gestart met de voorbereiding op deze Transitievisie Warmte.

Het middenspanningsnet in Bronckhorst is fijnmazig en dun. Sommige gebieden hebben daarom een beperkte capaciteit voor teruglevering.

Netbeheerder Liander lost de huidige problemen die zich voor doen zelf op én werkt samen met de regio aan de oplossing voor netproblemen. Liander heeft hiervoor innovatieve ideeën bedacht. In de Regionale Energiestrategie (RES) wordt langjarig vooruit gekeken, zodat er ook geïnvesteerd kan worden.

Waterstof is eigenlijk geen energiebron, maar een energiedrager. Dit komt erop neer dat extra inzet van bijvoorbeeld zonne- of windenergie nodig is om groene waterstof te maken.

Wij vinden het belangrijk dat alle technieken die bijdragen aan energieneutraliteit, onderzocht worden. Groene waterstof kan ingezet worden in de industrie (voor proceswarmte), bij (zwaar) transport en als vervanging van aardgas in de gebouwde omgeving.

De energie-opgave heeft impact op het landschap. We streven ernaar om de duurzame energieopwek zo in te passen dat functies en waarden van het landschap zoveel mogelijk behouden worden. We hebben aandacht voor natuur en biodiversiteit.

De Routekaart Bronckhorst Energieneutraal 2030 geeft de kaders aan waaraan initiatieven voor zonneparken moeten voldoen, op welke manier de samenleving wordt betrokken bij plannen en wat de ruimtelijke randvoorwaarden en procedures zijn. Zo staan we vanwege het unieke landschap alleen zonnevelden van maximaal 2 megawatt toe, bij voorkeur gecombineerd met de versterking van natuur.

Met het Bronckhorster beleidskader voor windenergie zijn de lokale spelregels voor windenergie vastgelegd. Spelregels zijn eisen aan de maximale tiphoogte van windmolens (150 meter), de afstand tot dorpen, lokaal eigenaarschap en maatwerk voor omwonenden van een eventueel windpark.